Nieuw! Info en tips

Veiligheid Navigatie Elektriciteit Uitrusting
Motor & Trailer Verf & onderhoud Sanitair Oliegoed en functionele kleding

Navigatie

1. Radio-apparatuur
    1.1 VHF-radio / DSC
    1.2 Aarding van radio-apparatuur
    1.3 AIS
    1.4 NAVTEX
2. Dieptemeters / Fishfinders
    2.1 Zendfrequentie van transducers
3. Datatransfer

1. Radio-apparatuur voor VHF

Radioverbindingen via VHF hebben ondanks de ontwikkeling van de moderne telefonie nog steeds een groot belang voor de zee- en de binnenscheepvaart. De communicatie tussen schepen onderling en met kuststations, havens, sluizen en scheepvaartbegeleiding wordt afgewikkeld over VHF. Via VHF worden regelmatig weerberichten en nautische waarschuwingen uitgezonden. Net als vroeger worden noodoproepen op zee en het daarop volgende noodverkeer doorgevoerd over de VHF-kanalen. Zeiljachten en motorschepen kunnen onderworpen zijn aan de verplichting uitgerust te zijn met een VHF-apparaat, maar ook voor niet-uitrustingsplichtige plezierschepen is een VHF-apparaat een belangrijke bijdrage tot de veiligheid.

In principe kan elke boot deelnemen aan het radioverkeer op zee en de binnenwateren, indien aan de volgende voorwaarden voldaan is:

  1. Het radio-apparaat moet goedgekeurd zijn voor gebruik op zee (in Duitsland door het 'Bundesamt für Seeschifffahrt und Hydrographie'). Voor de binnenscheepvaart zijn toestellen vereist, die een ATIS-signaal uitzenden, waarmee het stations geïdentificeerd kan worden. De ATIS-code bestaat uit een landcode, en het gecodeerde roepteken van het scheepsstation. Compacte VHF-stations voor de pleziervaart zijn als combi-apparaten voor beide bedrijfswijzen bruikbaar.
  2. Aan het radiostation moet een roepteken toegekend zijn, die wijst op het bezit van een gebruikstoelating.
  3. De eigenaar van het schip moet een geldig marifoonattest bezitten. Voor de pleziervaart is het SRC (Short Range Cerfificate) voor VHF-verbindingen op zee voorgeschreven; het VHF-attest UBI geldt voor de binnenscheepvaart.

1.1 DSC VHF-radio

De gebruikelijke radioverbindingen via VHF met het aanroep- en noodkanaal 16 is verregaand vervangen door het DSC-systeem (Digital Selective Calling). Het DSC-systeem is een wezenlijk onderdeel van het 'Global Maritime Distress and Safety System' GMDSS, het wereldwijde nood- en veiligheids-radiosysteem. Naargelang het zeegebied moeten scheepsstations in het GMDSS voorzien van een VHF-radio met DSC. VHF DSC-apparaten bestaan uit een alarminrichting, de DSC-codering en de radioverbinding. Heel het DSC-verkeer in de VHF-band wordt afgewikkeld over kanaal 70, dat voor het normale spraakverkeer verboden is.

In het DSC-systeem hebben alle radiostations zoals schepen en kuststations een eigen identificatienummer, het MMSI (Maritime Mobile Service Identity). Via dit nummer kunnen afzonderlijke schepen en landstations individueel opgeroepen worden, zonder de tot dan gebruikelijke oproep via kanaal 16. Verder kunnen programmeerbare groepsoproepen gedaan worden. De bewaking van de nood- en veiligheidsfrequenties op zee gebeurt in het DSC-systeem automatisch op kanaal 70, zodat voortdurend uitluisteren op kanaal 16 niet langer noodzakelijk is. De uitzending van een noodoproep op zee gebeurt door indrukken van de Distress-toets op een DSC-apparaat automatisch. Daarbij wordt de identiteit van de zender (MMSI), de tijd en de oorzaak van de noodoproep mee uitgezonden. In zoverre er een GPS-ontvanger op de DSC VHF-radio aangesloten is, wordt ook automatisch de positie van de zender uitgezonden. Via DSC worden het nood-, het dringende, het veiligheids- en het routineverkeer tussen schepen onderling en tussen schepen en walstations afgehandeld.

Moet er een marifoon aan boord zijn?

  • Voor privaat gebruikte plezierboten is het aan boord zijn van een marifoon niet verplicht.
  • Bij professioneel gebruikte schepen van meer dan 12 m is echter een marifoon voorgeschreven.
Info: U moet er echter aan denken, dat in noodgevallen een marifoon (een vast station met een zendvermogen van 25 W) met zijn reikwijdte van tot 40 zeemijl de beste mogelijkheid is om snel een noodoproep te verspreiden.

Moet er Engels gesproken worden?

De internationale radiotaal is Engels.

Info: Dit is de reden dat voor de marifoonattesten SRC en LRC de kennis van het Engels deel uitmaakt van het examen.

Is DSC belangrijk?

  • Alleen met een DSC-noodoproep kunt u snel en nauwkeurig een noodoproep uitzenden.
  • Alle belangrijke gegevens worden automatisch mee overgezonden: Aard van het noodgeval (indien er geen algemene noodoproep wordt uitgezonden) MMSI nr. (hiermee kan de reddingsdienst alle belangrijke informatie over het schip opvragen) Positie van het schip (bij zoverre er een GPS is aangesloten) Tijd
  • In tegenstelling tot bij marifonie bestaat bij DSC een luisterplicht voor uitrustingsplichtige schepen
  • Een foutvrij doorgeven van de noodoproep is probleemloos mogelijk.

Wie moet een marifoonattest bezitten?

  • De verantwoordelijke schipper moet in het bezit zijn voor de zich aan boord bevindende communicatie-inrichtingen.
  • Wie een inbreuk pleegt tegen deze regel, is in overtreding. Deze kan bestraft worden met een geldboete.
Info: In tegenstelling tot andere regels heeft deze regeling uitsluitend betrekking op de schipper. Het volstaat niet dat een bemanningslid in het bezit is van een licentie.

Moet een marifoon goedgekeurd worden?

Alle informatie is beschikbaar bij

Wie moet radiowacht houden?

  • Alle uitrustingsplichtige schepen moeten DSC-radiowacht houden.
  • Alle schepen, binnen het radiobereik, en met een DSC-controller aan boord moeten deze inschakelen.
  • Luisterplicht voor kanaal 16 is er niet meer.
Info: Wie een voor DSC geschikt apparaat op zee niet inschakelt begaat een overtreding. In individuele gevallen kan dit ook worden aanzien als het niet bieden van hulp. Goed zeemanschap vergt, dat iedereen die een marifoon aan boord heeft deze ook inschakelt en zo goed mogelijk uitluistert. Wie door anderen wil geholpen worden, moet ook zelf bereid zijn een ander te helpen.

Hoe kan ik een noodoproep geven?

  • Een DSC noodoproep via kanaal 70
  • Een noodoproep over de marifoon via kanaal 16
  • Of verder :
  • Voor Nederland:
    Koninklijke Nederlandse Redding Maatschappij
    alarmnummer voor incidenten op het water: telefoon 0900 0111
  • Voor Beldië:
    Maritiem Reddings- en Coördinatiecentrum Oostende
    T 059 70 10 00

Info: Een noodoproep via de radio wordt ook steeds ontvangen door schepen in uw omgeving, zodat er in de regel sneller iemand hulp biedt.

Wat kost een redding in een noodgeval op zee?

  • In een echt SAR-noodgeval (Search and Rescue), waarbij mensenlevens in gevaar zijn, moet de betreffende schipper niet betalen voor de redding.
  • Een vals alarm moet meteen via de marifoon of de telefoon aan de verantwoordelijke reddingsdienst (in Duitsland is dat de 'Seenotleitung' in Bremen) gemeld worden om een reddingsactie af te blazen.

Wie draagt de kosten bij een vals alarm.

In principe geldt, dat degene die accidenteel een noodoproep verzendt, en deze niet meteen via de marifoon intrekt, aansprakelijk gesteld kan worden voor de kosten van de onnodige reddingsactie.

Info: De DGZRS berekent bijv. 200 euro per uur, max. 400 euro. (bron: 'Informationen für den Wassersport' herfst 2011 van de DGZRS)

Waar moet toelating worden gevraagd voor een marifoon?

Voor Nederland moeten alle marifoons aangemeld worden bij:

Agentschap Telecom
Ministerie van Economische Zaken
Emmasingel 1
9726 AH Groningen

Meer informatie
T 050 587 74 44
www.agentschaptelecom.nl
info@agentschaptelecom.nl

Voor België kunt u voor alle nadere informatie terecht bij:

B.I.P.T.
Ellipse Building - Gebouw C
Koning Albert II-laan 35
1030 Brussel
T 02 226 88 88
www.bipt.be
info@bipt.be

Waar mogen welke apparaten gebruikt worden?

  Binnenscheepvaart Op zee DSC-radio zee
Draagbare marifoons Nee Ja Nee
Vaste stations Ja Ja Ja

Wat is ATIS?

ATIS: Automatic Transmission Identification System

Alle Duitse schepen op de binnenwateren moeten op aan toestel hebben met ATIS. ATIS dient voor het door de overheid herkennen van de afzender van radiomeldingen. Het ATIS-nr. is een 10-cijferige numerische code.

Wat is DSC?

DSC: Digital Selective Call

Bij DSC-radio worden tekstberichten naar bepaalde (geselecteerde) ontvangers verzonden. Bijzonder speciaal is DSC bij noodgevallen op zee, omdat hiermee een noodoproep met de positie van het schip (indien er een GPS werd aangesloten) en het tijdstip van de noodoproep naar alle DSC -deelnemers verzonden kan worden.

Welk marifoonattest is vereist voor de deelname aan welk radioverkeer?

  Binnenscheepvaart Op zee DSC-radio zee
Marifoonattest Ja Ja Nee
Marifoonattest met GMDSS-uitbreiding Ja Ja Ja
Bedrijfsmarifoonattest Ja Ja Ja
UBI Ja Nee Nee
SRC Nee Ja Ja
LRC Nee Ja Ja

1.2 Aarding van radio-apparatuur

Voor de storingsvrije werking van elektrische installaties, weerfax-ontvangers en radio-apparaten moet speciaal op polyester schepen worden gezorgd vooor een voldoende aarding. Met een correct geïnstalleerde functionele aarde kan de ontvangst van met name hoogfrequent signalen worden verbeterd. Het de scheepsromp omgevende water is daarbij de massa, die via aardingsplaten met de elektriciteit of de elektronica moet worden verbonden. De criteria in het HF-gebied zijn een korte leidinglengte, een groot geleidend oppervlak, een lage inductiviteit en een groot contactoppervlak. Aardingsplaten uit gesinterd brons zijn goed geschikt, omdat het ruwe brons goed contact maakt met het water. Juist bij voor HF geschikte antennes met een symmetrische vorm kan een zorgvuldig gemonteerde aarding de storingen beperken. De apparaten worden via leidingen met een voldoende doorsnede rechtstreeks met de plaat aan de romp verbonden.

1.3 AIS

De afkorting AIS wijst op een automatisch scheepsidentificatiesysteem, dat voor de commerciële scheepvaart boven 300 BRT internationaal verplicht is, en een wezenlijke bijdrage levert aan de veiligheid op zee. Sinds 1 juli 2008 zijn ook schepen van meer dan 500 BRT in nationale vaart uitrustingsplichtig met AIS. Een AIS-apparaat zendt de eigen scheepsgegevens uit met het MMSI-nummer, positie, koers en snelheid, en ontvangt de overeenkomstige informatie van andere schepen.

AIS in de pleziervaart
De uitrusting met AIS-apparaten is voor niet beroepsmatige pleziervaart niet verplicht. Het gebruik ervan is ook op jachten een wezenlijke bijdrage tot de veiligheid op zee. Positie, koers en snelheid van schepen zijn in een vroeg stadium bekend, zodat aanvaringsgevaar vermeden kan worden. Met AIS uitgeruste plezierschepen worden door de beroepsscheepvaart al van op een afstand van 20-30 zeemijlen herkend, zodat uitwijkmanoeuvres tijdelijk ingezet kunnen worden. Omgekeerd krijgt ook de sportschipper een éénduidig beeld van de verkeerssituatie, en kan hij de navigatie daarop instellen. AIS is een wereldwijde standaard, die met schepen van elke nationaliteit op elk water functioneert.

AIS-apparaten voor plezierschepen moeten gekoppeld zijn aan een GPS-ontvanger. De weergave van de AIS-signalen met de gegevens gebeurt op schermen zoals kaartplotters of radarapparaten. Multifunctionele displays en PC-software moeten echter AIS-compatible zijn, wat bij moderne systemen steeds het geval is. De weergave van de AIS-signalen op kaartplotters is optimaal, omdat de positie van het zendende schip direct op de zeekaart zichtbaar is. De weergave van AIS-data is éénduidig, ook voor de ongeoefende schipper is AIS geen probleem.

De meeste AIS-apparaten zijn bovendien voorzien van een alarmfunctie, waarmee een veiligheidsstraal geprogrammeerd kan worden. Bij binnenvaren van een schip in de veiligheidsafstand volgt automatisch aan alarm. De schipper moet dus niet permanent naar het beeldscherm en de verkeerssituatie kijken. Speciaal 's nachts en bij een minder goede zichtbaarheid kunnen met AIS kritische situaties en onduidelijke naderingen worden vermeden.

Werkwijze van AIS
AIS-signalen worden via twee gereserveerde VHF-kanalen op vastgelegde frequenties via een AIS-transponder uitgezonden. AIS zendt afwisselend op de twee kanalen. AIS 1 op 161,975 MHz, AIS 2 op 162,025 MHz. De reikwijdte hangt net als bij het gewone VHF-verkeer verregaand van de antennehoogte af, er mag worden gerekend op 20-30 zeemijl. Als antenne kan elk VHF marifoonantenne gebruikt worden. Het gebruik van een aanwezige VHF-antenne is mogelijk via een bijzondere splitter, zodat er geen tweede antenne met bijhorende bedrading geïnstalleerd moet worden. Bijzonder geschikt zijn speciale VHF/GPS-antennes voor AIS, waarin beide bedrijfswijzen constructief in geïntegreerd zijn. Het ontvangen en uitzenden binnen het AIS-systeem is kosteloos en vereist geen speciale vergunning.

De volgende informatie wordt overgedragen:

Dynamische gegevens:

  • Exacte positie van het schip
  • Exacte informatie over snelheid en koers over de grond
  • Bewegingsgedrag van het schip

Reisbetrokken gegevens:

  • Diepgang
  • Haven van bestemming
  • Verwachte aankomsttijd
  • Lading van het schip

Statische gegevens:

  • Scheepsnaam
  • Internationale radioroepnaam (MMSI)
  • Scheepstype en afmetingen

AIS-apparaten zijn als ontvanger- en als zendinstallaties beschikbaar. Zuivere ontvangers ontvangen weliswaar de uitzendingen van de AIS-transponders, maar kunnen zelf geen gegevens uitzenden.

AIS-ontvangers en -zenders zijn in 2 klassen opgedeeld:

  1. Klasse A-transceivers zijn alleen bedoeld voor de beroepsscheepvaart. Ze zijn internationaal verplicht voor schepen van meer dan 300 BRT. A-transceivers hebben een groter VHF-vermogen dan klasse B-transceivers, met een grotere reikwijdte en frequentie uitzenden omwille van de hogere snelheid.
  2. Klasse B-transceivers zijn goedkoper en werken met een kleiner vermogen. Ze zenden uit met een kleiner vermogen en een lagere meldfrequentie. Ze kunnen gebruikt worden in de pleziervaart en op niet uitrustingsplichtige schepen.

1.4 NAVTEX

Navtex is de omschrijving van Navigational Information over Telex; het is een internationaal radiosysteem voor het uitzenden van nautische waarschuwingen, weerberichten, stormwaarschuwingen en veiligheidsmeldingen voor de scheepvaart. Navtex is een onderdeel van het wereldwijde Global Maritime Distress and Safety System GMDSS. De berichten worden in het Engels uitgezonden op de kortegolffrequentie van 518 kHz, in enkele landen ook in de eigen landstaal op 490 kHz. De reikwijdte bedraagt tot 600 zeemijl.

Voor het Navtex-systeem zijn er wereldwijd 16 'navareas' voorzien, waarvoor de afzonderlijke zenders de uitzendingen op zich nemen. De zenders worden aangeduid met de letters van A-Z. Voor Duitsland bijvoorbeeld zendt sinds 2006 de Navtex-zender in Pinneberg, waarmee hij verantwoordelijk is voor de Duitse kust en delen van de Noord- en de Oostzee.

Via Navtex worden de volgende soorten meldingen uitgezonden:

  • A  Navigatiewaarschuwingen
  • B  Meteorologische waarschuwingen
  • C  IJsberichten
  • D  SAR-meldingen
  • E  Weerberichten
  • F  Loodsdienstmeldingen
  • G  AIS-informatie
  • H  Loran-meldingen
  • I  Omega-meldingen
  • J  Satellietnavigatie-meldingen
  • K  Waarschuwingen voor andere elektronische navigatiesystemen
  • L  Andere navigatiewaarschuwingen

Weerontvangers die uitsluitend werken op een frequentie van 147,3 kHz, zijn alleen geschikt voor de ontvangst van weerberichten op de Noord- en de Oostzee. De langegolffrequentie van 147,3 kHz is echter aan de Middelandse Zee niet te ontvangen, daar zal een kortegolfontvanger nodig zijn. Een Navtex-apparaat is voor gebruik door heel Europa en wereldwijd de beste oplossing. Vast geïnstalleerde toestellen bestaan uit een kleine actieve antenne en de ontvanger, met het display en/of de printer. De apparaten verbruiken maar zeer weinig stroom. Ook draagbare Navtex-ontvangers met een geïntegreerde ferrietantenne en een LCD-monitor zijn beschikbaar.

2. Dieptemeters / Fishfinders

2.1 Zendfrequentie van transducers

De gebruikelijke transducers van dieptemeters en fishfinders werken op een frequentie van 200 kHz. De reikwijdte ligt daarbij op tot ca. 100 m waterdiepte. Deze frequentie biedt in dit bereik een goede resolutie voor details, relatief nauwkeurige diepte-informatie op vlak water, en is minder gevoelig voor storingen door wervelingen onder de romp bij snel varen of door zeegang. Transducers met een lage frequentie zoals 50 kHz zijn naargelang hun zendvermogen geschikt voor grotere dieptes tot 1.000m, maar dan zijn de resolutie en het vastleggen van details niet meer ideaal. In de pleziervaart zijn deze dieptemetingen in de regel ook niet nodig. Het komt veel meer aan op een bredere zendkegel, die de zeebodem over een groter gebied vastlegt. Alleszins is er geen enkele transducer geschikt als vooruitkijkende dieptemeter, wat veel schippers nochtans zouden wensen. Transducers op 83 kHz hebben een zendkegel van ca. 120°, in tegenstelling tot transducers op 200 kHz, die slechts een kegel van 60° meten. De 83 kHz-transducers zijn dus voor henglaars en vissers het betere alternatief. Interessant zijn fishfinders met omschakelbare transducers, die zowel op de diepte-omstandigheden als de navigatie-eisen kunnen worden omgeschakeld.

 

3. Datatransfer

Door de ontwikkeling van de navigatietechniek, het gebruik van pc's aan boord en multifunctionele apparaten is de betrouwbare overdracht van gegevens tussen de apparaten onderling van beslissende betekenis. Soms zijn aansluitingen en stekkers niet compatible, pc's en laptops hebben alleen nog USB-interfaces. Een apparaat verzendt data, bijvoorbeeld de GPS-positie; andere apparaten zoals plotters, de autopilot of VHF-apparaten moeten deze kunnen ontvangen.

Voor de transfer van gegevens op schepen werd de internationale Standard NMEA 0183 (National Marine Electronics Association) ingevoerd. Deze wordt voor de communicatie tussen GPS-ontvangers en pc's, en andere eindapparaten gebruikt. Hij bestaat uit een RS422-interface en gedefinieerde datasets. De dataoverdracht gebeurt via een 2-aderige kabel (2,0 x 0,25 mm2). Indien bijvoorbeeld een pc wordt aangesloten, dan moet de NMEA-datakabel op een SUB-D-stekker voor de seriële interface van de pc worden aangesloten. De aansluiting van GPS-apparaten op een pc vergt vaak een adapter voor de USB-aansluiting. Deze vormt de seriële NMEA-data om naar het USB-formaat.

naar boven


Copyright © 2014 Compass Watersport BV - Alle rechten voorbehouden.